مىگرداند : « إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً إِلَّا الْمُصَلِّينَ » « 1 » . زشتى و قبح رذيلت : 1 - مستى : قرآن كريم ، شرب خمر و قمار را به عنوان عمل زشت دو پهلو معرفى مىكند ، به اين معنى كه هر دوى اين‌ها تخم كينه و دشمنى را مىكارند و از ياد خدا بازمىدارند ، مىفرمايد : « إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ . » « 2 » . و هم‌چنين اسلام ثابت كرده است كه شراب « امّ الخبائث » « 3 » ، ريشهء همهء پليدىها و كليد همهء بدىها « 4 » است ، واقع مطلب اين است كه هرگاه عقل و خرد زايل شود ، كدام نيرو در برابر نفس‌مان باقى مىماند ؟ . . . 2 - دروغ‌گويى : در صورتى كه فضايل و رذايلى نيرومند و اثرگذار در خير و شرّ اخلاقى وجود دارد ، به‌گونه‌اى كه منشأ فضايل و رذايل ديگرى مىشوند ، بنابراين بر ما لازم است كه روى اين بخش از صدق و كذب نيز محاسبه كنيم ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىفرمايد : « راستى و صداقت به نيكى راهنمايى مىكند و نيكى به بهشت و شخص بايد راست بگويد تا راستگو به حساب آيد و از طرفى دروغ به تبهكارى هدايت مىكند و تبهكارى به دوزخ و شخص آن‌قدر دروغ مىگويد تا

--> ( 1 ) - معارج ( 70 ) آيه‌هاى 19 - 24 : انسان حريص و كم‌طاقت آفريده شده است ، هنگامى كه بدى به او رسد ، بىتابى مىكند ، و هنگامى كه خوبى به او مىرسد ، مانع ديگران مىشود ، مگر نمازگذاران ( آنها كه نمازها را پيوسته به‌جا مىآورند ) . ( 2 ) - مائده ( 5 ) آيهء 91 : شيطان مىخواهد از طريق شراب و قمار در ميان شما تخم عداوت و دشمنى بپاشد و از نماز و ذكر خدا باز دارد . ( 3 ) - ر ك : جامع سيوطى : 2 / 13 ؛ المهذّب : 5 / 78 ؛ كشف الخفاء : 1 / 459 ؛ حديث 1225 ؛ فيض القدير : 2 / 120 ؛ الفردوس بمأثور الخطاب : 2 / 267 ، حديث 3639 ؛ المجازات النّبويه : 442 ؛ شعب الإيمان : 5 / 10 ، حديث 5586 ؛ مسند الشّهاب : 1 / 68 ، حديث 57 ؛ المعجم الأوسط : 4 / 81 ، حديث 3667 ؛ الجعفريّات : 134 ؛ سنن ابن حبّان : 12 / 169 ؛ موارد الظّمآن : 1 / 334 ؛ سنن كبراى بيهقى : 8 / 287 ؛ سنن دارقطنى : 4 / 247 ، حديث 1 ؛ المصنف عبد الرّزاق : 9 / 236 ؛ المعجم الأوسط : 4 / 81 ، حديث 3667 ؛ مسند الشهاب : 1 / 68 ، حديث 57 ؛ مستدرك الوسائل : 17 / 54 . ( 4 ) - ر ك : سنن ابن ماجه : 2 / 1119 ، حديث 3371 و ص : 1339 ، حديث 4034 ؛ مجمع الزّوائد : 1 / 105 ؛ مصباح الزّجاجة : 4 / 27 ؛ سنن كبراى بيهقى : 7 / 304 ، حديث 14554 ؛ المصنف عبد الرّزاق : 9 / 238 ؛ المعجم الأوسط : 8 / 58 ، حديث 7956 ؛ المعجم الكبير : 20 / 82 ، حديث 156 ؛ شعب الإيمان : 5 / 10 ، حديث 5588 ؛ الادب المفرد : 1 / 20 ، حديث 18 ؛ التّرغيب و التّرهيب : 1 / 214 ، حديث 814 ؛ الفردوس بمأثور الخطاب : 2 / 404 ، حديث 3796 ؛ كشف الخفاء : 1 / 49 ، حديث 107 .